Superspeurneus: de sluipwesp

Dat honden een goede neus hebben, is bekend. Maar wist je dat sluipwespen ook een superspeurneus hebben? Met gemak speuren ze explosieven en zelfs drugs op. Straks worden ze misschien zelfs collega’s van politiehonden. Stel je voor! Het kan maar zo, want de trainingen zijn in volle gang.

 

Vandaag is het weer een drukke trainingsdag voor speurhondentrainer Michel Grobbe. Maar deze keer zijn er geen viervoeters te bekennen. Nee, vandaag zijn de sluipwespen aan de beurt. Want die kunnen ook speuren! Sluipwespen zijn niet superslim, maar ze hebben wél een superneus. Daarmee sporen ze geurtjes op, zoals drugs en explosieven.

Vrouwelijke detectives
Uit zichzelf doen sluipwespen niets als ze een bom ruiken; die geurtjes zijn niet interessant. Daarom worden de insecten zo getraind, dat ze zelf op zoek gaan naar die geurtjes. Vooral vrouwtjessluipwespen zijn goede leerlingen. Zij speuren in de natuur naar andere insecten,  larven of vliegenpoppen om daar hun eitjes in te leggen. Daarbij gebruiken ze niet hun neus zoals wij, maar de antennes op hun kop.

Natuurlijke bestrijders
Sommige boeren in ons land gebruiken geen gif meer, maar zetten sluipwespen in tegen rupsen die het maïs opeten. Dat werkt zo: als rupsen aan een plant vreten, maakt de plant een alarmgeur. De getrainde sluipwesp ruikt dit, weet zo precies waar ze moet zijn en legt eitjes in de rups. De rups sterft hierdoor.

Training
Die vliegenpoppen zijn dus de perfecte beloning voor vrouwtjessluipwespen. Daarom laat trainer Michel de wespen vrij in een speciaal bakje met de geur van landmijnen én vliegenpoppen. Meteen leggen de vrouwtjes eitjes in de vliegenpop. Zo leren ze: landmijnengeur betekent ‘lekkere vliegenpoppen!’ Als de superspeurneusjes vanaf nu een landmijn ruiken, vliegen ze er als een speer op af. Aha!

Geen hondenriem
Maar die kleine wespjes kun je natuurlijk niet met een hondenriem volgen. Hoe dan wel? Er bestaan sluipwespkistjes om te testen of een voorwerp explosieven of drugs bevat. Dit kistje met getrainde wespen zet je naast zo’n voorwerp en zuigt lucht als een stofzuiger naar binnen. Komt er met die lucht explosievengeur binnen, dan vliegen de wespen ernaar toe. Een camera ziet dit en meldt: “bomgevaar!”

Mini-zendertjes
Het opsporen van explosieven door speurneuzen kan in de toekomst met mini-zendertjes. Trainingsleider Hans Smid legt uit: “Helaas werken die nu nog niet goed. Ze zijn te zwaar. Zo’n zendertje zou perfect zijn voor het opsporen van landmijnen, want voor honden en hun baasjes is dat heel gevaarlijk.” Het wachten is dus op lichtere zendertjes!

Collega-speurneus
Gaan sluipwespen straks de politiehonden vervangen? Hans denkt van niet. “Soms zijn honden handiger, bijvoorbeeld op Schiphol. Als hier allemaal insecten zouden rondvliegen, worden mensen bang. En van de speurhondentraining weten we al veel meer.  Van sluipwespen weten we nog maar weinig. Toch kunnen sluipwespen juist bij gevaarlijk opspoorwerk, zoals landmijnen, goed helpen. Maar voor ze echt aan het werk kunnen, moeten we de sluipwesptrainingen eerst verbeteren en onderzoeken hoe sluipwespen als speurdier leren.”

 

Dierenvrienden
Michel pakt zijn spullen. De werkdag zit er weer op! Het trainingsresultaat van vandaag: 100 nieuwe sluipwespen die opgeleid zijn tot superspeurneus. Morgen gaat Michel weer terug naar de speurhondenschool. Stiekem vindt hij dat ook wel fijn. Hij mist ze soms toch een beetje, de honden. Want eerlijk is eerlijk; honden zijn net wat gezelliger tijdens het speuren dan sluipwespen!

 

Rattendetectives
Gambiaanse hamsterratten zijn ook uitstekende speurders en worden ingezet om gevaarlijke landmijnen op te sporen. Hierbij dragen ze een tuigje, zodat de rattentrainer het beestje precies kan volgen. Is er een landmijn gevonden? Dan volgt er een lekker bananenhapje.

Er is nog nooit een mijn ontploft, omdat de ratjes zo licht zijn.

 

Snuffelslurven
In Zuid-Afrika worden zelfs olifanten getraind om explosieven op te speuren. Ze kunnen beter ruiken dan honden en hebben een ijzersterk geheugen. Een robotje rijdt het veld in waar misschien een bom ligt en neemt een stukje grond mee. De olifant snuffelt… Steekt hij zijn voorpoot op? Dan betekent dat “foute boel!”